Çap versiya > 2025-ci ildə Qazax rayonunda bitkiçilik məhsullarının əkin sahəsi və istehsalı haqqında təhlili məruzə

Azərbaycan Respublikasının torpaq, iqlim şəraiti bütün kənd təsərrüfatı bitkilərinin becərilməsinə və onlardan yüksək məhsul alınmasına imkan verir. Torpaqdan səmərəli istifadə etməklə müvafiq bitkilər əkib becərilərsə, əhalinin bütün ərzaq məhsullarına olan ehtiyacı tam ödənilər və ərzaq təhlükəsizliyi təmin olunar. Eyni zamanda məhsulun bir hissəsi ixrac olunmaqla, respublikamızın büdcəsinə xeyli miqdarda vəsait daxil ola bilər. Bunun üçün kənd təsərrüfatının bitkiçilik sahəsini daha da inkişaf etdirmək ən əhəmiyyətli və vacib şərtlərdən biridir.

Rayonumuz kənd təsərrüfatı rayonu olmaqla, taxılçılıq və tərəvəzçiliyin inkişaf etdiyi rayonlardandır. 2025-ci ildə rayonumuzda kənd təsərrüfatının bitkiçilik sahəsinə diqqət daha da artmışdır.

2025-ci ildə rayonda 18535,0 hektar sahədə əkin işləri aparılmışdır. Əkin sahəsindən 11950,0 hektarını, yaxud 64,5 faizini dənli və dənli paxlalılar, 2159,0 hektarını, yaxud 11,6 faizini kartof, tərəvəz və bostan bitkilərinin, 35,0 hektarını, yaxud 0,2 faizini texniki bitkilər, 4391,0 hektarını və ya 23,7 faizini yemlik bitkilərinin əkin sahəsi təşkil etmişdir. Əkin sahələri əsasən əhali təsərrüfatları tərəfindən becərilir.

2021-2025-ci illərdə kənd təsərrüfatı bitkilərinin cəmi əkin sahəsinin dinamikası, hektarla

	2025-ci il	2024-cü il	Fərq +,-
Cəmi əkinlər	18535,0	18533,0	+2,0
Dənli və dənli paxlalıların cəmi	11950,0	11921,0	+29,0
o cümlədən: buğda	4645,0	4507,0	+138,0
arpa	6835,0	6938,0	-103,0
vələmir	80,0	80,0	-
qarğıdalı	350,0	350,0	-
sorqo	30,0	32,0	-2,0
noxud	10,0	14,0	-4,0
Texniki bitkilər	35,0	40,0	-5,0
o cümlədən: dən üçün günəbaxan	35,0	40,0	-5,0
Kartof, tərəvəz və bostan bitkiləri cəmi	2159,0	2156,0	+3,0
Kartof	1330,0	1320,0	+10,0
Tərəvəz cəmi	786,0	791,0	-5,0
o cümlədən: kələm	55,0	55,0	-
xiyar	120,0	121,0	-1,0
pomidor	215,0	215,0	-
baş soğan	30,0	30,0	-
sarımsaq	10,0	15,0	-5,0
badımcan	36,0	35,0	+1,0
bibər	55,0	55,0	-
lobya	180,0	180,0	-
sair tərəvəz bitkiləri	85,0	85,0	-
Bostan bitkiləri cəmi	43,0	45,0	-2,0
o cümlədən: qarpız	40,0	40,0	-
yemiş	3,0	5,0	-2,0
Yemlik bitkilər	4391,0	4416,0	-25,0
Bağlar və giləmeyvəliklər, cəmi	1673,0	1670,6	+2,4
Üzümlüklər	291,7	284,7	+7,0

	2025-ci il	2024-cü il	Fərq +,-
Dənli və dənli paxlalıların cəmi	40577,0	37986,8	+2590,2
o cümlədən: buğda	16304,0	14891,7	+1412,3
arpa	21940,0	20784,5	+1155,5
vələmir	240,0	224,0	+16,0
qarğıdalı	2008,0	1990,0	+18,0
sorqo	63,0	67,2	-4,2
noxud	22,0	29,4	-7,4
Texniki bitkilər	79,9	90,2	-10,3
o cümlədən: dən üçün günəbaxan	79,9	90,2	-10,3
Kartof	50540,0	46200,0	+4340,0
Tərəvəz cəmi	18941,2	18117,7	+823,5
o cümlədən: kələm	1485,0	1430,0	+55,0
xiyar	4450,0	4445,0	+5,0
pomidor	7530,0	7520,0	+10,0
baş soğan	1593,2	900,0	+693,2
sarımsaq	145,0	212,0	-67,0
badımcan	1044,0	997,5	+46,5
bibər	1430,0	1375,0	+55,0
lobya	414,0	398,2	+15,8
sair tərəvəz bitkiləri	850,0	840,0	+10,0
Bostan bitkiləri cəmi	1075,0	1250,0	-175,0
o cümlədən: qarpız	1000,0	1125,0	-125,0
yemiş	75,0	125,0	-50,0
Yemlik bitkilər	14590,2	14156,8	+433,4
Bağlar və giləmeyvəliklər, cəmi	17200,6	17519,6	-319,0
Üzümlüklər	3880,0	3817,5	+62,5

2025-ci ildə bitkilərin məhsuldarlığının 2024-cü illə müqayisəli cədvəli

	2025-ci il	2024-cü il	Fərq +,-
Dənli və dənli paxlalıların cəmi	33,9	31,8	+2,1
o cümlədən: buğda	35,1	33,0	+2,1
arpa	32,1	30,0	+2,1
vələmir	30,0	28,0	+2,0
qarğıdalı	56,5	55,4	+1,1
sorqo	21,0	21,0	-
noxud	22,0	21,0	+1,0
Texniki bitkilər	23,3	23,0	+0,3
o cümlədən: dən üçün günəbaxan	23,3	23,0	+0,3
Kartof	380,0	350,0	+30,0
Tərəvəz cəmi	188,4	171,5	+16,9
o cümlədən: kələm	270,0	259,3	+10,7
xiyar	265,0	260,0	+5,0
pomidor	260,0	255,0	+5,0
baş soğan	249,0	300,0	-51,0
sarımsaq	145,0	141,3	+3,7
badımcan	290,0	285,0	+5,0
bibər	259,6	250,0	+9,6
lobya	23,0	22,0	+1,0
sair tərəvəz bitkiləri	100,0	100,0	-
Bostan bitkiləri cəmi	250,0	277,8	-27,8
o cümlədən: qarpız	250,0	281,2	-31,2
yemiş	250,0	250,0
Yemlik bitkilər	33,0	32,0	+1,0
Bağlar və giləmeyvəliklər, cəmi	112,8	111,6	+1,2
Üzümlüklər	133,5	136,0	-2,5

Keçən ilə nisbətən ümumi əkin sahəsi 2,0 hektar çox olmuşdur. Torpaqlara lazımi qaydada aqrotexniki qulluq göstərildiyindən kifayət qədər yüksək məhsul istehsalına nail olunmuşdur. Dənlilər və dənli paxlalı bitkilərin hər hektardan 33,9 sentner məhsul əldə edilmişdir ki, bu keçən illə müqayisədə 2,1 sentner çoxdur. Buğdanın məhsuldarlığı hər hektardan orta hesabla 35,1 sentnerə, arpanın məhsuldarlığı 32,1 sentnerə, vələmirin məhsuldarlığı isə 30,0 sentnerə bərabər olmuşdur. 2025-ci ilin məhsulu üçün əkilmiş 350,0 hektar qarğıdalı sahəsindən təkrar əkindən əldə olunmuş məhsul nəzərə alınmaqla 2008,0 ton qarğıdalı istehsal edilmişdir. Qarğıdalının hər hektardan məhsuldarlığı 56,5 sentner təşkil etmişdir ki, bu ötən illə müqayisədə isə 1,1 sentner çoxdur.

35,0 hektar dən üçün günəbaxan sahəsindən 79,9 ton məhsul istehsal edilmiş, məhsuldarlıq 23,3 sentner olmuşdur.

1330,0 hektar kartof sahəsindən 50540,0 ton kartof istehsal olunmuş, məhsuldarlıq orta hesabla hər hektardan 380,0 sentner olmuşdur. Keçən ilə nisbətən məhsuldarlıq 30,0 sentner çox olmuşdur.

Bitkiçiliyin ən mühüm sahəsı tərəvəzçilikdir. 2025-ci ilin məhsulu üçün rayonda 786,0 hektar tərəvəz əkilmiş sahədən 18941,2 ton məhsul istehsal olunmuşdur, məhsuldarlıq 188,4 sentner olmuşdur ki, bu keçən illə müqayisədə 16,9 sentner çoxdur.

Tərəvəz əkininin 55,0 hektarını və ya 7,0 faizini kələm, 120,0 hektarını və ya 15,3 faizini xiyar, 215,0 hektarını və ya 27,4 faizini pomidor, 30,0 hektarını və ya 3,8 faizini baş soğan, 10,0 hektarını və ya 1,3 faizini sarımsaq, 356,0 hektarını və ya 45,2 faizini digər tərəvəz növləri təşkil edir. 43,0 hektar bostan sahəsindən 1000,0 ton qarpız, 75,0 ton yemiş istehsal olunmuşdur, hər iki bitkinin məhsuldarlığı hər hektardan 250,0 sentnerə bərabər olmuşdur.

4391,0 hektar sahədə əkilmiş yemlik bitkilərindən 14590,2 ton məhsul istehsal olunmuşdur. 01.01.2026-ci il tarixə 1673,0 hektar meyvə və giləmeyvə bağı vardır ki, bunun 1525,0 hektarı bar verən yaşdadır. Bağlardan və giləmeyvəliklərdən 17200,6 ton məhsul istehsal olunmuşdur. Məhsuldarlıq ötən illə müqayisədə hər hektardan 1,2 sentner artaraq 112,8 sentnerə bərabər olmuşdur.

Rayonda 284,7 hektar bar verən üzüm bağından 3880,0 ton üzüm yığılmışdır. Üzüm bağlarının məhsuldarlığı hər hektardan orta hesabla 133,5 sentner olmuşdur.

Kənd əməkçilərinə yanacağa və gübrələrə görə dövlət tərəfindən kompensasiya ödənilməsi kənd əhalisində əkinçiliyə marağı xeyli artırmışdır.